NGV logo

NEDERLANDSE GENEALOGISCHE VERENIGING

NGV Nieuwsbrief 2013 nummer 49

donderdag 1 augustus 2013

Grotere letters?  Lees online in uw webbrowser en gebruik de zoom-optie.

Geachte **1**,
in deze nieuwsbrief vindt u de volgende onderwerpen:

Nieuws van de redactie
Nieuws
Evenementen binnenkort
Cursussen binnenkort
Recente prikbordberichten
Recente genealogische artikelen


Nieuws van de redactie

We hebben een aantal reacties mogen ontvangen op ons artikel “Regels voor het vernoemen” in onze vorige nieuwsbrief. Deze reacties geven een aantal aanvullingen die we u zeker niet willen onthouden.

=========
Birgitte Beeren-Verstegen schreef ons het volgende:
Zojuist heb ik de mail ontvangen met daarin de nieuwsbrief met een artikel over vernoemingsregels bij geboorte van kinderen. Hier in Noord-Limburg wijken de regels duidelijk af. Vandaar mijn reactie ter aanvulling.

Hoofdregel (1):
Kinderen werden vernoemd naar OVERLEDEN familieleden. Dit is een heel oud Germaans gebruik. Vernoemen naar levende personen zou ongeluk brengen. Met vernoemen naar overleden personen zou met vragen om de goede eigenschappen van deze persoon op de jonggeborene over te laten gaan.

Hoofdregel (2):
In een gezin werd een persoon slechts EENMAAL vernoemd. Als er twee Petrussen in het gezin waren, was de ene vernoemd naar opa Petrus en de ander naar oom Petrus. Zowel opa als oom moesten wel overleden zijn (zie hoofdregel 1).

Volgorde van vernoeming

  1. Overleden partner (indien van toepassing). Het eerste kind uit een tweede huwelijk werd naar de overleden partner vernoemd. Soms werd gewacht tot een kind met het juiste geslacht (m/v) geboren werd, andere keer werd de naam vermannelijkt of vervrouwelijkt.
  2. Eerder overleden (half-)broertje of –zusje.
  3. Grootouders. Welke kant het eerste aan de beurt was, ligt een beetje aan de situatie. Als men inwoonde bij ouders, dan waren zij meestal het eerste aan de beurt. Waren grootouders recent overleden, dan werden ze ook snel vernoemd. En anders eventueel eerst vaderskant en daarna moederskant.
  4. Overgrootouders, ooms, tantes.
Verder kreeg de zevende zoon of dochter vaak de naam Louis of Louise. En in sommige families werd dit ook bij het zevende kind gedaan. En regelmatig wordt een kindje ook naar de patroonheilige van de kerk vernoemd. Maar nooit voordat alle (overleden) familieleden al vernoemd waren.
Bij de eerste kinderen in een gezin waren deze regels erg sterk, maar bij de laatste kinderen (dus zo na het 7e kind) hanteerde men het lang niet altijd meer zo strak. Men had immers aan de ‘verplichtingen’ voldaan. Deze regels waren zeker tot de Tweede Wereldoorlog in gebruik.

Bovenstaande heb ik consequent getest in mijn kwartierstaat en het klopt. Voor de eerste 6 kinderen in een gezin gelden overal deze regels. Daarna hanteerde men de regels niet altijd even consequent meer.

Overigens bleek mij dat bij vernoeming in de Elzas (Frankrijk), nog andere regels golden. Het kindje kreeg daar de naam van de peetvader/moeder. Men hoefde dus niet na te denken over de naam, maar zocht een geschikte peter/meter uit.

=========
Marcel Verplancke stuurde ons de volgende reactie:
Ik vond dat twee zinnen wel erg stellig waren namelijk de twee onderstaande zinnen:
“Weliswaar waren het slechts gewoonteregels waar regelmatig van afgeweken werd, maar de ‘normale’ volgorde van vernoemen was in principe een vaststaand gegeven”.

"Een kind kreeg alleen de naam van zijn of haar vader of moeder wanneer het naar een grootouder of oom of tante genoemd werd die toevallig dezelfde naam had of wanneer het direct naar de eigen vader of moeder genoemd werd. "

In bovenstaande zinnen staat dat de volgorde van vernoemen een vaststaand gegeven was, maar dat er ook vaak van werd afgeweken werd. Dit spreekt elkaar een beetje tegen. Mijn ervaring is, en ik heb geen diepgaand onderzoek gedaan, maar het is gewoon een observatie dat het vrij vaak gebeurt dat de derde zoon naar vader zelf en de derde dochter naar moeder zelf wordt genoemd. Kortom het rijtje wat in het artikel van voorouders.net wordt genoemd lijkt mij niet een "vaststaand gegeven" maar een van de mogelijkheden, waarbij

1e zoon naar grootvader; vaders vader
2e zoon naar grootvader; moeders vader
3e zoon naar vader
4e zoon en verder naar broers van vader en moeder
en dan hetzelfde systeem voor de dochters

ook redelijk vaak voorkomt en soms gaat bij de dochters dan moeders familie voor, maar regelmatig ook gewoon vaders familie. Kortom ik denk dat je de vernoemingsregels wel in de gaten moeten houden want ze bevatten natuurlijk veel informatie, maar het is geen wiskunde. Nu wordt in het artikel natuurlijk gezegd dat er "regelmatig van de regels wordt afgeweken", maar ik denk dat er gewoon meer dan één model voor vernoemingen is en allemaal met uitzonderingen natuurlijk.

=========
De laatste reactie kwam van Melle van der Heide:
De informatie van voorouder.net meldt het volgende:
NB – Er wordt regelmatig beweerd dat na het vernoemen van de grootouders niet de ooms en tantes, maar de overgrootouders zouden zijn vernoemd. Nu komt dat grotendeels op hetzelfde neer: ook de ooms en tantes zijn zelf immers vaak weer naar grootouders gernoemd en vernoemen van ooms en tantes is dus indirect vernoemen van overgrootouders. Maar wanneer consequent overgrootouders vernoemd zouden worden, zouden standaard ook de namen van de ouders zelf gebruikt moeten worden wanneer zij naar hun grootouders vernoemd zijn. Dat gebeurde niet. Een kind kreeg alleen de naam van zijn of haar vader of moeder wanneer het naar een grootouder of oom of tante genoemd werd die toevallig dezelfde naam had of wanneer het direct naar de eigen vader of moeder genoemd werd. Dat een kind direct genoemd werd naar een overgrootouder waarnaar ook zijn of haar vader of moeder genoemd was, valt vrijwel niet aan te wijzen.
Bron: voorouders.net

Dit is onwaar. Dit wordt regelmatig beweerd omdat het zo is. In Noord-Nederland zijn de vernoemingen rond de 18e eeuw bijna altijd volledig terug te voeren tot de overgrootouders en komt het regelmatig voor dat een derde kind wordt vernoemd naar vader van vader van vader of moeder van moeder van moeder, wat weer betekent dat een zoon dezelfde naam heeft als zijn vader (als de vader de oudste zoon van de grootvader is) en een dochter dezelfde naam als de moeder (idem voor moeder).

=========
De vernoemingsregels zullen ongetwijfeld in andere regio’s weer net even iets anders zijn. Op internet zijn vele artikelen te vinden over het vernoemen, voor een wat ruimer beeld verwijst de webredactie graag naar het artikel “Voornamen in Nederland” wat is te vinden op de website van het Historisch Nieuwsblad via deze link:
www.historischnieuwsblad.nl/nl/artikel/5849/voornamen-in-nederland.html

Wat korte berichten

Voor gegevens over militair personeel, geboren na 1908, kunt u zich wenden tot:
Ministerie van Defensie,
Afdeling Semi-Statische Archiefdiensten
Defensie archieven-, registratie- en informatiecentrum
Bureau Registratie en Informatie Ontslagen personeel
Postbus 7000
6460 NC Kerkrade
Dat is bijna een hele envelop vol aan adressering, maar ik mocht zelf ervaren dat de reactie vervolgens verre van ambtelijk was. Binnen één week ontving ik de gevraagde informatie over mijn vader die in 1909 geboren was: zijn volledige staat van dienst met een originele pasfoto. Let er wel op dat u bij de aanvraag de volledige naam met voornamen en geboortedatum van de door u bedoelde persoon vermeldt én een kopie van uw eigen identiteitsbewijs meestuurt.

Voor militairen die in het KNIL zaten is een apart adres beschikbaar. Voor een staat van dienst van KNIL-militairen, geboren na 1900, kunt u schrijven naar:
St. Administratie Indonesische Pensioenen (SAIP)
Postbus 1263
6400 BG Heerlen
Ook hier de volledige naam met voornamen en geboortedatum vermelden van de door u bedoelde personen. En eveneens bij deze aanvraag een kopie van uw eigen identiteitsbewijs meesturen. De reactie duurde hier wat langer, maar na 6 weken mocht ik een dik pakket informatie ontvangen van de door mij gevraagde drie personen. Het wachten zeker waard. En: in beide gevallen zijn geen kosten berekend!

Marc Fieret.
Bron: Afd. DRE, Threant jrg 24 (2013), blz 55

NGV-profielen
door Annie Duijf

De Nederlandse Genealogische Vereniging is een landelijke vereniging met 27 regionale afdelingen. De ledenadministratie en het beheer van de NGV-website vindt centraal plaats. Het uitwisselen van informatie via internet wordt steeds meer gangbaar. Het is een gemakkelijke en goedkope manier van communiceren, die in de toekomst alleen maar zal toenemen.
Wat zou het fijn zijn als alle leden via hun profiel bereikbaar zouden zijn. We roepen u dan ook op om uw eigen ledenprofiel te maken.
Het is niet moeilijk.

Als NGV-lid kunt u zich registreren op de NGV-website en vervolgens inloggen. U heeft dan toegang tot informatie, die alleen voor geregistreerde gebruikers zichtbaar is. U ziet welk onderzoeksgebied de andere leden hebben en hun speciale kennis. U kunt onderling contact zoeken, waarbij privacy gevoelige informatie zoals adres en e-mailadres afgeschermd blijft.

Registratie en inloggen
Nieuwe NGV leden worden direct geregistreerd op basis van informatie van de ledenadministratie. Zij ontvangen een e-mail met de reden voor registratie en hun wachtwoord toegestuurd. "Oude" leden moeten dit zelf doen. Op de centrale websitepagina's staat aan de rechterkant van het scherm een registratie- en inlogoptie. Een hulpscherm is beschikbaar.

Aanpassen van ledenprofiel
Het eigen ledenprofiel kan ten alle tijden aangepast of verwijderd worden. Denkt u daar alstublieft aan als u een nieuw e-mailadres krijgt.
Ook kunt u de regio wijzigen, als bijvoorbeeld uw onderzoek zich op een andere streek richt. Twee velden kunnen alleen door de webmaster worden aangepast:
Distributiecode - deze code wordt gebruikt voor het samenstellen van distributielijsten voor de verzending van berichten en/of nieuwsbrieven.
Usertype - deze code geeft de toegangsrechten aan, die een gebruiker heeft.

Toegang tot informatie uit ledenprofiel
De informatie uit de ledenprofielen wordt op een aantal overzichten getoond. Daarbij geldt als vuistregel dat ingelogde gebruikers al de details van de informatie kunnen zien, terwijl andere gebruikers slechts de publieke, niet afgeschermde delen van die informatie kunnen zien. Ook het contact leggen per email met een ander NGV lid is alleen mogelijk voor ingelogde gebruikers (NB. De contact-email wordt via een formulier aangemaakt zonder dat het e-mailadres wordt getoond).
Bron: Afd. HTB, Gepermeteerd, jrg 15, nr 58, 06-2013, blz 44.

Het onderzoek naar het erfgoed van Leiden en Omstreken voor iedereen te volgen.
Leiden loopt voorop in onderzoek naar zijn erfgoed. Met deze woorden overhandigde Cultuurwethouder Jan-Jaap de Haan op 12 april 2013 het eerste exemplaar van de Onderzoeksagenda Archeologie en Bouwhistorie Leiden aan Karin Westerink, voorzitter van de Federatie Grote Monumentengemeenten (FGM). Deze netwerkorganisatie van professionals in de monumentenzorg was te gast in Leiden. Met de onderzoeksagenda kiest Erfgoed Leiden en Omstreken als eerste erfgoedinstelling in Nederland voor een integrale, vraaggerichte benadering van archeologisch én bouwhistorisch onderzoek. En vanaf nu kan iedereen de stand van het onderzoek naar het erfgoed van Leiden en de regio volgen op www.erfgoedleiden.nl/

Wethouder Jan-Jaap de Haan (Cultuur): "De bouwhistorische en archeologische onder¬zoeksagenda maakt het mogelijk om nóg gerichter en effectiever ons verleden en heden in kaart te brengen. We houden de vragen die we over ons erfgoed hebben niet voor onszelf, maar maken die toegankelijk voor iedereen die ons erfgoed een warm hart toedraagt. De onderzoeksagenda is een vorm van 'open data'. Deze open en innovatieve aanpak past bij ons kenniscentrum Erfgoed Leiden en Omstreken." De integrale onderzoeksagenda van Erfgoed Leiden en Omstreken vormt de leidraad voor toekomstig archeologisch en bouwhistorisch onderzoek in Leiden. De agenda bestaat uit twee delen: een beschrijving op hoofdlijnen en een matrix met vragen waar medewerkers van Erfgoed Leiden en Omstreken aan werken. Beide delen zijn gratis als pdf te downloaden op www.erfgoedleiden.nl/

Erfgoed Leiden en Omstreken is hét kenniscentrum over voorouders en erfgoed in de regio Holland Rijnland. Deze erfgoedinstelling is ontstaan uit de fusie van het Regionaal Archief Leiden, team Monumenten & Archeologie en Molen De Valk. Deze samenwerking van erfgoeddisciplines is uniek in Nederland.
Bron: Afd. blad Rijnland, jrg 18, nr. 2, 06-2013, blz 17

Sinds 13 december heeft het archief Tholen een eigen website: www.archieftholen.nl.

Wat u kunt aantreffen op de website wordt in dit artikel toegelicht. In grote lijnen:
  • De beeldbank;
  • De bevolkingsregisters van het eiland Tholen en Sint Philipsland;
  • De bij ons bekende doop-, trouw en begraaf- en lidmatenregisters;
  • De inventarissen en andere toegangen op onze archieven en bibliotheek;
  • De toegangen op de weeskamer- en transportakten (aan het digitaliseren van de afbeeldingen wordt nog hard gewerkt).
De bevolkingsregisters zijn al gedeeltelijk toegankelijk op akte. U komt dus direct op de goede bladzijde. Van de transport- en weeskamerakten staan tot nu toe alleen de toegangen online; u kunt dus wel zien wat er gevonden kan worden in de akten, maar er zitten nog geen plaatjes bij.
Onze site is op diverse manieren doorzoekbaar.
Rechtsboven kunt u zoeken in "zoeken in alles", u zoekt dan in de volgende categorieën: Beeldbank, Voorouders, Bladeren in archiefbronnen en Archievenoverzicht. De beeldbank bevat alle afbeeldingen, voorouders bevat alle namen die in de toegangen zoals bevolkingsregisters, doop- trouw en begraafboeken voorkomen. Bladeren in archiefbronnen bevat de afbeeldingen van de bevolkingsregisters en de kerkelijke registers. Archievenoverzicht bevat de inventarissen en andere toegangen.
Bron: Wij van Zeeland, jrg 15, nr. 3, 07-2013, blz. 8

Website "Goes in de 18e eeuw"
Heel veel gegevens over de 18e eeuw zijn bijeengebracht op de website
www.goes18e-eeuw.nl,
die eind vorig jaar de lucht is ingegaan. Onlangs werd de website aangevuld met o.a. gegevens uit de rechterlijke archieven. Alle episoden tot het jaar 1800 zijn nu in tekst en beeld te bestuderen op deze website, die het karakter van een work-in-progress zal blijven houden.
De website is verdeeld in zeventien tijdvakken. Per tijdvak worden de thema's algemene toestand, stadsbestuur, kerkelijke situatie, orde en veiligheid, zorg, onderwijs, economische bedrijvigheid, gilden en openbare voorzieningen behandeld.
Stamboomonderzoek
De website is eenvoudig te raadplegen en een rijke bron voor allerlei soorten onderzoek. Óók voor Stamboomonderzoek! De website bevat veel namen van 18e-eeuwse Goesenaren. Op namen kan eenvoudig gezocht worden.
Bron: Wij van Zeeland, jrg 15, nr. 3, 07-2013, blz. 10

Genealogische Database Avereest
Laatste update: 14 jul 2013, 64992 personen, 23880 gezinnen.
‏Eigenaar stamboom: Historische Vereniging Avereest
In deze database worden alle mensen geplaatst die genealogische sporen hebben nagelaten in de voormalige gemeente Avereest (Overijssel). Basis van deze database zijn de 5.400 inwoners van deze gemeente op 1 januari 1850. Momenteel zijn alle 14.594 geboorte actes (1819-1905), alle 4.800 huwelijksactes (1819-1925) en alle 14.211 overlijdensactes (1819-1945) verwerkt. Belangrijke details uit de akten van de Burgelijke Stand en de bevolkingsregisters zijn als opmerking toegevoegd aan de persoonsgegevens. Momenteel worden de 25.000 records van het bevolkingsregister 1910-1920 toegevoegd.
Indien U uw familie mist in de database, meldt dit dan aan de webbeheerder, dan wordt uw familie met voorrang aan de database toegevoegd.
Bezoek ook de lijst van nieuwe inwoners 1837, het bevolkingsregister Avereest 1850-1859, het bevolkingsregister Avereest 1870-1879, het bevolkingsregister Avereest 1910-1920 en de kadastrale boekhouding van Avereest 1832-1965‏
Kijk op www.bonmama.nl voor deze database.

Sonttolregisters online:
Leer oud schrift lezen en bouw mee aan een historische databank.

De Sonttolregisters behoren tot de belangrijkste bronnen voor de economische en maritieme geschiedenis van Nederland en de rest van Europa. De originele Registers – meer dan 700 dikke, handgeschreven, in perkament gebonden delen - worden bewaard door Rigsarkivet, het Rijksarchief in Kopenhagen. Zij vormen de kern van de administratie van de tol die de koning van Denemarken hief over de scheepvaart door de Sont, de zeestraat tussen Zweden en Denemarken die de Noordzee en Oostzee met elkaar verbindt. De STR omvatten in essentie de registratie van de doorvaarten van alle koopvaardijschepen door de Sont. Ze zijn (met enige hiaten) bewaard gebleven voor de periode 1497 - 1857 en bevatten gegevens over 1,8 miljoen doorvaarten.

Velen van u zullen deze website al bekeken hebben op zoek naar voorouders of schepen uit de plaatselijke geschiedenis. Schepen uit onze provincie hadden een groot aandeel in de handel op de Oostzee en voeren dan ook door de Sont. Vanwege het belang van deze database voor de Groninger onderzoekers werken wij als Groninger Archieven graag mee aan de werving van vrijwilligers en geven daarom de onderstaande oproep door.
Zoals hierin staat, kunt u vanuit uw huis meewerken, maar als dat uw voorkeur heeft, is er ook een werkplek beschikbaar in het projectgedeelte van de studiezaal van de Groninger Archieven.

Uitnodiging én uitdaging
De Rijksuniversiteit Groningen en het Fries Historisch en Letterkundig Centrum Tresoar te Leeuwarden zoeken vrijwilligers voor de invoer van gegevens in de databank Sonttolregisters online, die door iedereen kan worden geraadpleegd via www.soundtoll.nl. De databank zal komende zomer de gegevens van circa 1,5 miljoen doorvaarten uit de jaren 1631-1857 bevatten. De resterende circa 300.000 doorvaarten uit de periode 1497-1630 moeten dan nog worden ingevoerd. Daarvoor zoeken wij vrijwilligers. De gegevensinvoer zal na de zomer beginnen.

Als u aan dit project deelneemt, bouwt u mee aan een monumentaal instrument voor het verrichten van historisch onderzoek. Nu al wordt Sonttolregisters online voortdurend geraadpleegd door zowel professionele onderzoekers als amateurs met belangstelling voor bijvoorbeeld genealogie of lokale geschiedenis. U kunt de gegevens thuis, online via het internet, op uw eigen computer invoeren. Via het internet krijgt u telkens een batch van enkele scans van de originele STR toegewezen. Zodra u de gegevens via een invoerscherm hebt ingevoerd, stuurt u ons deze batch retour waarna u een nieuwe batch kunt aanvragen.

Dit is geen gemakkelijk werk. De Sonttolregisters (STR) zijn met de hand in het Deens geschreven. Het schrift is vaak lastig te lezen en de tolaangiften veranderen vaak van opmaak. Per doorvaart noemen de STR als regel de datum, de naam van de schipper, zijn woonplaats en vertrekhaven, de lading en het tolbedrag. Maar er zijn veel varianten en uitzonderingen. Voorkennis is niet nodig, maar u moet bereid zijn het schrift te leren lezen en de gegevens in te voeren. Natuurlijk helpen wij u daarbij. U hoeft geen Deens te kennen. Het Deens van de STR is over het algemeen snel te begrijpen. Steeds komen dezelfde woorden en formuleringen voor.
De voertaal binnen het project is Engels, want we zoeken ook deelnemers buiten Nederland.

Interesseert dit werk u? Wilt u nadere inlichtingen? Neem dan contact op met Ubo Kooijinga, Tresoar (www.tresoar.nl): ubo.kooijinga@tresoar.nl.

STR online wordt financieel ondersteund door de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO), de Rijksuniversiteit Groningen, Tresoar, een aantal Friese culturele fondsen, SNS REAAL Fonds en de Samenwerkende Maritieme Fondsen.
Bron: Groninger archieven

Opmerkelijk
Door: Otto Huizinga
Over de eerste nacht en wat daarna komt.... de morgengave.

Er bestaat zoiets als een morganatisch huwelijk. Dit woord morganatisch is niet verbonden met het woord 'fata morgana', wat ook een interessant woord is, het betekent letterlijk de fee Morgana. En Morgana is tovernares en zuster van koning Arthur. De Noormannen, toen ze door de straat van Messina bij Sicilië voeren in de 11e eeuw, meenden haar gezien te hebben toen ze daar alle kanten opgestuurd werden behalve de richting waar ze naar toe wilden. Twee millennia eerder had Odysseus dit slimmer aangepakt, die had zich aan de ingang van de straat van Messina aan de mast laten vastbinden om niet door de Sirenen afgeleid te worden. Het woord fata uit fata morgana is verbonden met het Franse woord fata dat godin van het lot betekent en van het Latijnse woord fatum, (nood-)lot, afkomstig is.

Maar goed, het morganatisch huwelijk heeft hier qua woord niets mee te doen. Zoals het eerste avontuurlijk en tot waanzin drijvend is, is het tweede romantisch en leidt tot verplichtingen. Het woord morganatisch betekent 'met ongelijke huwelijksrechten'.

Het is, misschien via het franse 'morganatique', het huwelijk tussen een vorst en een vrouw van een veel lagere stand (1609), ontleend aan het Neolatijn morganaticus 'betreffende de morgen', ontstaan in de middeleeuws-Latijnse verbinding matrimonium ad morganaticam 'morganatisch huwelijk'. De letterlijke betekenis is dus 'huwelijk van de morgengave'.

Het woord morganaticam is waarschijnlijk ontstaan uit een woordverandering uit een der Germaanse talen, waarschijnlijk het Langobardisch, dit woord luidt in het Middelnederlands morghinegave = morgengave.
Morgengave is de gift van de man aan de vrouw op de morgen na de bruidsnacht. Als een man huwde met een vrouw van een veel lagere stand, was dit vaak het enige aandeel van zijn adellijke rechten en bezittingen waar zij en haar kinderen recht op hadden. Het was behalve een gift ook een beperking in wat de vrouw en haar kinderen konden erven.

In betekenis is het verwant met de gebruiken 'Wittum' en 'Munt' of 'Mund'.

Wittum komt van het oudhoogduits widimo en betekent bruidsgave; sinds de 15e eeuw bestaat het woord Wittum als ontwikkeling uit het middelhoogdduitse 'wideme' en betekent bruidsgift en is in de volksetymologie verbonden met het woord Witwe (weduwe) en wordt als 'Witwengut' begrepen. Een gave van de man aan de vrouw opdat zij verzorgd achterblijft als hij sterft.

Het Duitse woord 'Mund' betekent rechtsveiligheid, rechtszekerheid. In het Germaanse recht de macht van de huisheer over de in zijn huishouden levende en door hem te beschermen personen. Daar hoorde ook het bedienend personeel bij, de 'Gesinde'. Hierbij werd onderscheid gemaakt tussen gehuwde en niet gehuwde bedienden. De ongehuwde woonde in het huis, de Hausgesinde, de gehuwde, de Deputatgesinde, kreeg niet alleen eten en loon maar kreeg ook de beschikking over een woning, het Gesindehaus. Ook werd er onderscheid gemaakt in bedienden in het huis en bedienden die buiten het huis werken: de 'Hausgesinde' en de 'Hofgesinde'.
Het woord gesinde komt uit het oudhoogduits 'gisinde' en betekent Gefolgsmann, 'degene die de gelijke weg heeft'.

Ook het Nederlands kende het woord 'mont' in de betekenis van voogdij (1347) en voogd (1464). Het woord mont heeft van oorsprong de betekenis 'hand' en 'bescherming'. Het huidige woord mondig heeft dus weinig te doen met de mond in je gezicht, het komt van 'volgens de wet handelingsbekwaam zijn'. Het woord mondig zijn in de betekenis van zich makkelijk uiten en assertief zijn is pas van de 20e eeuw.

Bronnen: Etymologisch Woordenboek van het Nederlands
Duden - das Grofte Wörterbuch der deutschen Sprache
http://en.wikipedia.org/wiki/Witturn
http://en.wikipedia.org/wiki/Mund (in law)
http://de.wikipedia.org/wiki/Munt
Bron: Afd. blad “Twente Genealogisch 2013” blz. 23


Weet u

Een 'Staalblauwer' was een arbeider die de naalden hardt in een naalden- en speldenfabriek.

Een 'Minnemoer', ook wel minnemoeder of min was een vrouw die belast was met de moederlijke zorg voor een klein kind. Gewoonlijk hield dat in dat zij het kind zoogt. Een andere naam voor minnemoeder was zoogster.




Wilt u zelf eens een stukje tekst plaatsen in de nieuwsbrief over iets wat het weten waard is voor andere lezers.
Stuur dan uw tekst naar pr_service@ngv.nl





De webredactie.

  terug naar top

Nieuws

HB vergadering en andere zaken

(31 jul) Mededelingen HB vergadering en andere zaken in de maand juli Lees verder..
 

Column nr. 36

(29 jul)

Op genver.nl staat een overzicht van de door FamilySearch beschikbaar gestelde scans. Keurig per provincie ingedeeld. Onder de rubriek Laatste nieuws vindt u de laatst toegevoegde bronnen. Reuze handig. Maar misschien wilt u wel over de grens zien. Dat kan ook. De website familysearch.org/search/collection/list geeft een overzicht van 1623 collecties die u kunt doorzoeken of waarvan u de afbeeldingen kunt bekijken (Browse Image). Gerangschikt op Place, Date en Collections. Bij Availability (beschikbaar) kunt u aangeven of u alleen collecties wilt zien met afbeelding. De serie loopt uiteen van Alabama tot Zimbabwe. Ik vond een paar dopen in Ulm (Duitsland), Emden was nog niet doorzoekbaar. Verder leerde zoeken naar de geboorte van Fritz Laser (zie vorige Column, Wenen 1 november 1910, er 'moet' een akte van zijn) me dat de afbeeldingen op de films niet altijd in de goede volgorde Lees verder..
 

Vanavond (24 juli) start BBC 1 met een nieuwe serie 'Who Do You Think You Are'

(24 jul) De uitzending begint om 21.00 uur Engelse Tijd. (Dus 22.00 uur bij ons)

Vanavond:
Una Stubbs
Actress Una Stubbssets out to discover the story of her paternal grandparents.

Volgende week:
Nigel Havers
Nigel Havers' roots prove very different from his usual upper class roles.

Zie:
link en link Lees verder..
 

De Vroedschap van Amsterdam

(21 jul) Iedereen die onderzoek heeft gedaan in Amsterdam over de periode vóór de 19e eeuw, of artikelen over dat onderwerp heeft gelezen, is de publicatie van "De Vroedschap van Amsterdam" door Johan Engelbert Elias tegengekomen.
Deze publicatie is in alle vooraanstaande genealogische bibliotheken te vinden, zoals die van Het NGV, het CBG en het Stadsarchief Amsterdam (SAA).
En voor wie een stevige zak geld meeneemt is het ook nog tweedehands te koop. Zelfs een fotografische kopie van de boeken (2 delen) uit 1963 kost een vermogen. Lees verder..
 

Limburgs tijdschrift voor genealogie nr. 3 2013

(20 jul) Een belangwekkend nummer. Lees verder..
 

Genealogische Databank “Alle Limburgers”

(20 jul) Het is de grootste genealogische databank online voor stamboomonderzoek in de Nederlandse provincie Limburg, gebaseerd op de Gendawin database.



De databank bevat gegevens van 3 miljoen aktes ( ca.11,3 miljoen personen) uit Nederlands Limburg en enkele aangrenzende plaatsen in België en Duitsland. Lees verder..
 

Band voor het inbinden van Gens Nostra 2012 is nu verkrijgbaar!

(18 jul) De Band voor het inbinden Gens Nostra 2012 is er
De prijs is € 6,20 Lees verder..
 

Nederlands Dagboekarchief (in Amsterdam) organiseert eind juli weer een inleverdag

(18 jul) Eind juli organiseert het NDA weer een inleverdag voor het Dagboekarchief. Wanneer u een goed heenkomen zoekt voor een briefwisseling, dagboeken, poëziealbums of een ander egodocument — van uzelf of bijvoorbeeld uit een nalatenschap — neemt u dan vrijblijvend contact met het NDA op. Men maakt dan graag een afspraak met u voor de inleverdag of, als u dan niet kunt, op een ander moment. U kunt een e-mail sturen naar info@dagboekarchief.nl of bellen met 06-51072809. Komt u alstublieft niet zonder afspraak naar het Dagboekarchief; de medewerkers zijn maar beperkte tijd aanwezig en het zou jammer zijn als u voor niets komt Lees verder..
 

„ Het Huis v. Oranje & Nederland in archiefbestanden v.h. Hessische Hoofdstaatsarchief"

(15 jul) Op de website van dit archief staat het volgende:
Voor onze Nederlandse vrienden: Oranje in het Hessische Hoofdstaatsarchief
Wij laten van 3 juni tot en met 30 augustus 2013 onze tentoonstelling „Geschiedenis in Oranje. Het Huis van Oranje en Nederland in archiefbestanden van het Hessische Hoofdstaatsarchief“ zien. Komt U eens kijken hoe omvangrijk en prachtig de bronnen m.b.t. de geschiedenis van Nederland en van de Nederlandse koninklijke dynastie in het Hoofdstaatsarchief zijn.
Openingstijden: Maandag t/m vrijdag van 9.00 tot 17.30 uur.
De toegang is gratis.
Hessisches Hauptstaatsarchiv, Mosbacher Str. 55, 65187 Wiesbaden Lees verder..
 

De straatnamen van Maastricht, hun herkomst en betekenis

(12 jul) De Historische Kring Maastricht van het LGOG zestig jaar
(1953-2013). Dit boek-feestschrift geeft informatie over alle straatnamen van Maastricht die vóór 1 januari 2013 door de gemeenteraad of het College van Burgemeester en Wethouders zijn vastgesteld. Het vermeldt ook de straatnamen die sinds 1970 verdwenen zijn. Ook wordt specifieke aandacht besteed aan de oude straatnamen zoals die in hetMaastrichtse dialect zijn overgeleverd.
De prijs van het boek is 19,95 Euro
Formaat is liggend A4 en heeft 350 pagina’s.
Te bestellen bij penningmeester
IBAN rekeningnummer NL21INGB0009512335 t.n.v.
Penningmeester LGOG Kring Maastricht
te Maastricht onder vermelding van ‘Straatnamenboek’
Voor meer info zie link Maar u kunt ook bellen
telefoon 06 25 03 61 23 of mailen naar info@kfproductions.nl Lees verder..
 

Delftsblauwe verhalen: van Wik Hoekstra op WIKI-Delft

(12 jul) Onlangs verscheen in de serie ‘De Geschiedenis van de Delftse plateelbakkerijen’ deel 20. Dit deel gaat over plateelbakkerij 'De Twee Scheepjes' en een gedeeltelijke geschiedenis van een 'tegelbakkerij in Delfshaven'.

'De Twee Scheepjes', lag aan de Molslaan, en is ca.1620 gesticht door Arien Cornelisz Kater. Deze vervulde de rol van geldschieter, terwijl Abraham Davitsz van Oosterhouck, in 1609 oprichter van plateelbakkerij 'De Porceleyne Lampetkan', het vak van plateelbakker beheerste.

Wik Hoekstra is samensteller van deze boekenserie. Wie meer wil lezen over haar werk, moet eens kijken op: link Lees verder..
 

"Op spreekuur voor stamboomadvies" - „Een mens wil weten waar hij vandaan komt.”-

(12 jul) Twee enthousiaste NGV-ers vertellen in het 'Reformatorisch Dagblad' over genealogie, en de hulp die zij andere genealogen bieden bij het zoeken naar hun familiegeschiedenis.
Het zijn Jos Grimmelikhuizen en Leendert de Jong, zij staan mensen met raad en daad bij die hun stamboom uitzoeken. De een woont in het oosten van het land, de ander in het westen. In heel Nederland kunt u hulp en advies krijgen bij de speurtocht naar uw voorgeslacht. Lees verder..
 

Haags Gemeentearchief & digitalisering op verzoek, een nieuwe dienstverlening!

(10 jul) Het Haags Gemeentearchief heeft een nieuw digitaal dienstverleningssysteem: 'Digitalisering op Verzoek'. Meer dan 11 km Haagse archiefinformatie is gratis beschikbaar voor onderzoek, op elke willekeurige plek in de wereld, 7 dagen per week, 24 uur per dag.
U hoeft nu niet meer naar de studiezaal van het Haags Gemeentearchief te komen als u voor uw onderzoek een archiefstuk nodig heeft: u kunt het online aanvragen.
Wij scannen het inventarisnummer, houden u op de hoogte van de vorderingen en zorgen ervoor dat u binnen 1 week een
e-mail ontvangt met één of meerdere links waarmee u het gescande inventarisnummer kunt downloaden.
Hoe werkt het? Lees verder..
 

MijnStadMijnDorp, een nieuw online magazine gelanceerd door het Historisch Centrum Overijssel

(06 jul) Het Historisch Centrum Overijssel heeft weer een nieuwe stap gezet in de ontwikkeling van het programma MijnStadMijnDorp. Op dinsdag 25 juni 2013 is MijnStadMijnDorp online magazine gelanceerd. Lees verder..
 

Huisnummers in Tilburg: Oude huisnummers geven vaak problemen

(06 jul) De bevolkingsregisters zijn een rijke bron van informatie. Niet alleen de samenstelling van een gezin, de beroepen die uitgeoefend en soms ook het oude adres waar men woonde . Maar helaas is de plaats waar het huis stond op basis van dit oude adres soms lastig te lokaliseren. Rob van Putten heeft een programma ontwikkeld waar door het nu mogelijk is om de vroegere Tilburgse huisnummering (eigenlijk wijknummering) voor 1890 naar de huidige om te zetten. Lees verder..
 

Escharen terug in de tijd, geschiedenis en genealogie in een dorp van de gemeente Grave

(05 jul) Is de geschiedenis van Escharen een onbeschreven blad? Bepaald niet. Het dorp heeft een geschiedenis die heel ver terug gaat.

 Lees verder..
 

Foto-expo Reis langs de Surinamerivier

(03 jul) In Suriname zijn nog veel tastbare herinneringen aan het koloniale verleden.

Fotograaf Jan Koeman maakte reizen door Suriname en legde het heden en de herinneringen aan het verleden vast op de gevoelige plaat.

Voor de herdenking van 150 jaar afschaffing slavernij op 1 juli 2013 richtte de fotograaf een expositie van zijn werk in: 'Reis langs de Surinamerivier – ontmoeting met heden en verleden’.

Te zien in het Zeeuws Archief van 24 juni tot en met 11 oktober 2013.

Toegang gratis Lees verder..
 

Tentoonstelling over het leven op een slavenschip

(01 jul) Vanaf vandaag (1 juli 2013) t/m 31 december 2014 is in het Zeeuws Archief de tentoonstelling 'Aan boord van een slavenschip : Driehoekshandel Zeeland – West-Afrika – Caraïben (1732-1807)’ te zien.

Deze tentoonstelling is ingericht in het kader van de herdenkingen 150 jaar afschaffing slavernij (1863-2013) en 200 jaar afschaffing slavenhandel (1814-2014). Lees verder..
 

Digitalisering documenten slavenhandel in Zeeuws Archief

(01 jul) De Middelburgse Commercie Compagnie kocht in de 18e eeuw slaven in Afrika om ze vervolgens te verkopen in wat nu Amerika is. Deze Compagnie heeft haar handel zeer goed gedocumenteerd. Het volledige archief van de MCC rust bij het Zeeuws Archief.

De inventaris van het archief van de Middelburgse Commercie Compagnie is online te raadplegen via: link

Op 25 mei 2011 heeft de Unesco de documenten van dit archief opgenomen op haar Werelderfgoedlijst juist vanwege de goede staat van de documenten en de gedetailleerdheid van de inhoud. Lees verder..
 
Meer nieuws vindt u in het Nieuwsarchief. terug naar top

Evenementen binnenkort

vr 09 aug Tiel Genealogisch Café
za 10 aug Weesp "GensDataPro Serviceteam" aanwezig in het Verenigingscentrum

 
Voor meer evenementen, raadpleeg  Agenda alle evenementen. terug naar top

Cursussen binnenkort

ma 02 sep 's-Gravenhage Geavanceerd personen en archieven zoeken via internet (volgeboekt)
wo 04 sep 's-Gravenzande Wegwijs op het web in 7 stappen (social media)
do 05 sep Nijmegen Beginnerscursus stamboomonderzoek en familiegeschiedenis (preciese startdatum onbekend)
vr 06 sep 's-Gravenhage Familiegeschiedenis schrijven voor genealogen.
di 10 sep 's-Gravenhage Het gebruik van het programma 'Aldfaer'
di 10 sep Gemert Genealogie
vr 20 sep Groningen Sociale media
za 21 sep Amsterdam Genealogie
za 21 sep Amsterdam Paleografie
ma 23 sep Rotterdam Nostalgisch Rotterdam
wo 25 sep Roermond 'Detective van je eigen verleden' (o.a. Genealogisch onderzoek)
za 28 sep Amsterdam Familieverhalen schrijven - tweedaagse workshop

 
Voor meer cursussen, raadpleeg  Alle cursussen. terug naar top

Recente prikbordberichten

01 aug Dirkje Loef(f)
01 aug Anthonij van Goor
31 jul Overlijden Geertruid Duijm getrouwd met Clement van Gorkum
31 jul Overlijden van Maria Dircksen van IJsseldijk
31 jul Jan Frens en Femmechjen Egberts
31 jul Jakob Harms en Tjitske Hendriks
31 jul Jos Brink, cabaretier
30 jul Hans Stevens of Hans Schuiling genaamd Duijm.
30 jul Ouders van Hans Duijm X Derriksken Vercuijl
29 jul Jacob Duijm getrouwd met Elisabet Admiraal
29 jul Hendrik Duijm afkomstig uit Hoorn
29 jul Anthony Duijm
27 jul BillionGraves - Nederlandse begraafplaatsen in te zien
24 jul Bidprentjes militairen Nederlands-Indië.
23 jul Wilhelmus de Witt en Zwaantje Mulder - Groningen
22 jul Overlijdensdatum en -plaats Jan van den Heuvel
22 jul PINEDA
21 jul de plaatsnaam: Reuisse
20 jul Maria Ida van Antwerpen
20 jul Vraag over familie Voshart in 1765 uit Diepenau D.
19 jul Belangrijke vraag van het Hoofdbestuur
18 jul Meisjesschool a/d Pijnackersraat
15 jul Nakomelingen Nicolaas Dirk Woldendorp gezocht
14 jul Familysearch
14 jul Stijntje van Woerden, geboren in Pannerden.
13 jul Barber Paauw
13 jul van Lunteren-Duijm
13 jul Hendrick Duijm en Gerritjen van den Bergh
13 jul Anthony Schepen en Elisabeth Duijm
12 jul Beroep "French Polisher"
08 jul Hoogkarspel Hermanus Duijm
07 jul Update Belgische gegevens door ancestry.com
06 jul Stamboomspreekuur Flevoland in de Stentor
06 jul Minder schril ?
05 jul -NoordKopstukken 2012 nr. 2
05 jul Wieger Douwes
05 jul Claes/Klaas Jans Meek
05 jul Hendrikje Reints
04 jul Hollands Noorder Kwartier 2013 nr 2
04 jul Gezocht: Caroline Josephine Faber (* 1959 - Den Helder)
03 jul Familie Garrels
03 jul Horizontaal (familieorganisaties) 2013 nr 2
03 jul Help wie zijn dit?
01 jul Kinderen van Cornelis Elbertus Zewald en Berendina Duijm
01 jul Gezocht bidprentje Meindert Reus Overl 1917
01 jul Groningen nr 2 2013

 
Voor een overzicht van alle prikbordmeldingen, zie het  Prikbord. terug naar top

Recente genealogische artikelen

29 jul WAARSCHUWING: moderne grafische afbeeldingen en foto's zijn kwetsbaar
28 jul Kosten van DNA-onderzoek dalen nu snel
25 jul De Indische afstamming van Prince William
24 jul UPDATE ANCESTRAL QUEST 14 - NU BESCHIKBAAR
17 jul Mt-DNA blijkt nog stabieler dan men dacht
15 jul Duurzame digitale opslag van data nu mogelijk.

 
Voor een uitgebreider artikelenoverzicht: zie Artikelen. terug naar top

U krijgt deze NGV nieuwsbrief toegezonden omdat u in uw NGV profiel heeft aangegeven dat u de nieuwsbrief wilt ontvangen.
U kunt zich aan- of afmelden voor deze nieuwsbrief door op de NGV website www.ngv.nl via de rechterkolom eerst in te loggen, dan te klikken op “mijn profiel” en in het tweede blok via “gegevens aanpassen” het vinkje weg te halen bij “wilt u de ngv-nieuwsbrief ontvangen?”.

©2013 NGV
De Nederlandse Genealogische Vereniging (NGV) is een niet-gesubsidieerde vereniging waarin al het bestuurlijk en organisatorisch werk wordt uitgevoerd door vrijwilligers. Ingeschreven in het register van de Kamer van Koophandel te Amsterdam onder no. 40531257