Een stukje geschiedenis van de NGV

De NGV is ontstaan uit een reeks ontmoetingen in de schuilkelder van Krom­hout Motoren Fabriek in Amster­dam-Noord in de jaren 1942/43. In deze fabrieken werkten nogal wat illegalen, die zo aan een vertrek naar Duitsland wilden ontkomen en mede hun illegale werk voortzetten.

De heren ir. F.A. Nelemans, M.D. Kilsdonk en J.T. van der Ham leerden elkaar daar kennen en verna­men van elkaars genealogische belangstelling. In 1944, na Dolle Dinsdag, leidde dat tot initiatie­ven, waarbij ook de heren A. Vogelpoel en K.J.J. van Rijn werden betrokken.
Deze vijf heren gelden als de oprichters van de NGV.

Die oprichting vond op 19 december 1944 in het geheim plaats in een club­lokaal van een wandel­ sportvereni­ging aan de Blasiusstraat 95 te Amsterdam. Het pand is thans niet meer te be­zich­tigen, daar het in, of kort voor 1990 in verband met nieuw­bouw werd gesloopt. In de Blasiusstraat 95 te Amsterdam vond ook de tweede vergadering plaats en wel op 27 december 1944, waarbij onder andere de naam van de vereniging werd vastgesteld. Officieel hanteert de vereniging de oprichtingsdatum, zoals die in de statuten is opgenomen: 1 juli 1946.

De NGV is begonnen met vrijwel niets dan plannen, goede voornemens en enthousiasme. Al in december 1945 kon - ondanks de papier­schaarste - het eerste nummer van Gens Nostra, het maandblad van de NGV verschijnen. Mede daardoor nam het ledental snel toe; er was nu immers iets tastbaars dat elke maand in de brievenbus viel.

In 1947 kwam het er van dat een eerste plaatselijke afdeling van de NGV werd opgericht, de afdeling 's-Gravenhage. Op 29 september van dat jaar kwamen de Haagse leden bijeen in Hotel Pomona en onder leiding van een plaatselijk bestuur konden daarna lezingen worden georgani­seerd, excursies gehouden enz. Spoedig daarna kwamen er afdelingen in Amsterdam, Haarlem en Utrecht.

De komst van de afdelingen bracht een nieuwe structuur te weeg. Aan­van­kelijk werd de vereniging bestuurd door een aantal leden van het eerste uur, de oprichters van de NGV en vertrouwde relaties van dezen. Van een duidelijke democratische onderbouw was nog geen sprake. Daarin kwam verandering.

Op 13 maart 1948 werd voor het eerst door de afgevaardigden van de nieuw-opgerichte afdelingen een landelijk hoofdbestuur gekozen en werden voorlopige statuten vervangen door nieuwe, die ook ter goed­keuring aan de Minister van Justitie werden voorgelegd. Op 16 augustus 1949 kreeg de NGV de konink­lijke goedkeuring, waar­door ze de status van rechtspersoon verwierf.

Intussen breidden de activiteiten van de NGV zich gaandeweg uit. Een Con­tact­dienst, die genealogen die naar dezelfde families zochten, de mogelijkheid bood met elkaar in verbinding te treden, een voor­lopig nog beschei­den biblio­thee­k, een Biografische Documentatiedienst (collectie familieadvertenties, fichescol­lec­tie, verwijzend naar diverse gedrukte en geschreven werken en collecties genealo­gisch materi­aal), al deze diensten bedoelden het servicepakket voor de leden uit te breiden. In 1973 kwam daar nog bij een Dienst Heraldisch Archief, die moest voorzien in de behoefte van leden met vragen op het gebied van heraldiek.

De aanvankelijk bij leden thuis ondergebrachte verzamelingen waren zo gegroeid, dat naar huisvesting elders diende te worden uitgezien. Dat gelukte in 1965 toen de verzamelingen in Naarden konden wor­ den geconcen­treerd in eigen ruimten in het Burgerweeshuis aldaar.

Nadien, in 1978 verhuisde het Verenigingscentrum naar de Promerskazerne, eveneens in Naarden. In 2000 werd de Promerskazerne verlaten en vonden de collecties onderdak in Weesp in het voormalige kantoor van de woning­bouwvereniging. Dit pand werd aanvankelijk gehuurd, maar in 2004 werd het van de Woningbouwvere­ni­ging gekocht.

In 1954 werd de eerste Genealogische Dag gehouden, een jaarlijkse excursie naar wisselende steden in ons land, waar leden elkaar in prettige sfeer konden ontmoeten. Die reeks dagen werd in 1996 min of meer door­broken nadat de vereniging het besluit had genomen om de Genealogische Dag ter gelegen­heid van het 50-jarig bestaan voor één maal te vervangen door groots opgezette Genealogische Advies­dag.

Naast Genealogische Dagen doet zich sedert de jaren zeventig van de vorige eeuw het fenomeen regio­nale, ook wel provin­ciale contact­da­g - meestal met informatie­stands en dergelijke - voor, vrijwel altijd georganiseerd door één of meer afdelingen. Deze dagen dragen bij tot een leven­dig beeld van genealo­gisch/heral­disch Nederland.

Van buiten komende ontwikkelingen hebben natuurlijk ook invloed gehad op de geschiedenis van de vereniging. Begin jaren tachtig begon de computer ook in de genealogie zijn intrede te doen. Er ontstond een Computerdienst die pro­gramma's ging ontwikkelen en een eigen blad (Gens Data) ging uitgeven. In 1993 werd deze dienst omgezet in een functionele afdeling, waardoor ook hier een meer democratische werkwijze werd bereikt. Andere, ongeveer gelijktijdig op­ge­richte functionele afdelingen zijn de afdeling Heraldiek en de afdeling Familieor­ga­nisaties. Samen met de thans bestaande 28 regio­nale afdelingen, de Diensten en Gens Nostra geven zij uitvoering aan een belangrijk deel van de statutaire doelstellingen.