Biografieėn op de NGV-site


 

Jacobus Penn (1821-1890)



Geboren:
18-12-1821 te Dordrecht

Overleden:
12-01-1890 te Hilversum (68 jr)



Geplaatst op: 06 mei 2012 16:29
door Dhr. J-W. Koten

Relatie van de auteur tot de beschreven persoon: historische studie

Jacobus was de zoon van Dr. Hubertus Jodocus Penn, geboren te Ɯrdingen 20 juli1768 (Kreveld DLD). Zijn vader promoveerde te Leiden in de medicijnen als afronding van zijn medischestudie elders, hetgeen niet ongebruikelijk was in die tijd. Hij vestigde zich te Dordrecht (1794) als geneesheer; bij zijn gouden ambtsjubileum ontving hij de ridderorde Nederlandschen Leeuw. Hij overleed Dordrecht 15 Apr. 1847 (78 Jaar). Het is mogelijk dat deze familie Penn nog ver verwant is van William Penn de stichter van een kolonie Quakers die zich in Pennselvania (genoemd naar William) vestigden. Zijn moeder, Adriana Johanna Bauduin geboren 10-7-1780 stamde uit een Dordtse welvarende koopmansfamilie die zich eerder vanuit Maastricht te Dordrecht had gevestigd. Zij stierf 16 Jan. 1864 te Dordrecht op 83 jarige leeftijd

Het gezin Penn-Baudin had 10 kinderen waarvan Jacobus de jongste zoon was. Een oudere broer Johannes Jacobus was de bekende Dordtse architect die jong stierf. Zijn broers Hubertus Jodocus (1820-1877) en Ferdinand Johannes (1818-1890) waren succesvolle zakenlieden.

Jacobus werd geboren te Dordrecht 8 Dec.1821. Hij studeerde geneeskunde aan de Leidsche hogeschool en promoveerde in 1845. Daarna studeerde hij nog anderhalf jaar te Weenen en Parijs, niet ongebruikelijk in die dagen. Bij ommekomst (1847) vestigde hij zich als geneesheer te Amsterdam. Jacobus trouwde te Amsterdam (7 Febr. 1867) met Apolonia Maria Leonora Herckenradt (1833-1887), Zij was de dochter van de Amsterdamse arts Dr August WF Herckenrath en Johanna Maria Slaghek. Het gezin Jacob en Apolonia bleef kinderloos.

Als sociaal bewogen arts sloot J. Penn zich aan bij groep hervormingsgezinde artsen, ingenieurs, bestuurders en politici die later als de Amsterdamse Hygiƫnisten bekend werden. Zij streefden naar verbetering van de openbare gezondheid door voor betere arbeidsomstandigheden, drinkwatervoorziening en riolering te ijveren. Mede door zijn politieke en organisatorische talenten werd hij een belangrijke woordvoerder van deze hygiƫnisten. Hij werd later te Amsterdam onder meer lid van den gemeenteraad, curator van het Atheneum Illustre, schoolopziener en secretaris der Provinciale commissie van geneeskundig toevoorzicht.

In 1847 richtte hij het zeer goed functionerende Algemeen Ziekenfonds voor Amsterdam (AZA) op, samen met de artsen en hygiƫnisten C.E.Heijnsius en G.A.N.AllebƩ. Dit was het eerste ziekenfonds dat door artsen werd opgezet In 1848 was hij medeoprichter van Geneeskundige Kring van Amsterdam die naar betere ziekehuizen streefden. In 1849 was hij ook medeoprichter van de Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Geneeskunst en van 1850-1854 was hij lid van het hoofdbestuur en in 1852 (31 jaar oud), werd hij voorzitter. Om de band tussen maatschappij en leden te bevorderen werd in 1859 een tijdschrift opgezet. Mede door zijn organisatorisch talent wist Penn een aantal medische tijdschriften bij elkaar te brengen dat later
het Nederlandse Tijdschrift voor Geneeskunde zou worden. Penn werd daarvan de gƩrant (=hoofdredacteur) die vanuit zijn woonhuis zijn redactiewerkzaamheden verrichtte. Dit gaf hem de mogelijk zijn inzichten te verbreiden. Toen de gemeenteraad en de inspectie zijn aandacht opslokten, werd Penn in 1866 als gerant opgevolgd door Zeeman. Hij bleef echter nog actief betrokken door zijn lidmaatschap van de Vereniging Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, Tot aan de 2de wereldoorlog bleef het NTVG het orgaan van de KNMG.

De herziening van de medische opleidingen was een belangrijk struikelblok voor Thorbecke. Een vernieuwing van de opleiding werd jarenlang gefrustreerd ook door de beroepsgroep. Penn werd door minister Thorbecke uitgenodigd, om samen met de heren Dr. Ali Cohen te Groningen, Dr. Blom Coster en Dr. L.J. Egeling te 's Gravenhage hem te adviseren. Mede door zijn invloed kwamen in 1865 nieuwe geneeskundige wetten tot stand waarbij een vernieuwde medische en academische opleiding werd vastgesteld. Tevens werd bij deze nieuwe wetgeving het geneeskundige staatstoezicht verscherpt en gemoderniseerd. Daarna werd Penn inspecteur van het geneeskundig staatstoezicht in Noord-Holland. Hij ontwierp daarbij diverse regelingen zoals het toezicht op de ziekenhuizen, de medische zorg voor armen, plannen voor de bestrijding van infectieziekten (cholera), gezondheidsinspectie scholen etc..

Penn zocht steeds nieuwe wegen voor zijn denkbeelden. In 1875 in richtte hij in Hilversum een vereniging op met als naam het Witte Kruis naar analogie met het iets eerder door Henri Dunant opgerichte Rode Kruis. Was het Rode Kruis was bedoeld voor de oorlogssituatie, het Witte Kruis zette zich in voor infectiepreventie tijdens vredestijd. Aanvankelijk was het Witte kruis bedoeld voor de bestrijding van besmettelijke ziekten door het geven van gezondheidsvoorlichting aan de armere bevolking. Later verbreedde de doelstelling zich en werd de ziekenverpleging hierbij opgenomen. Examens voor verpleegkundigen werden ingericht en de witte kruisspeld werd jarenlang het symbool dat men als verpleegkundige gekwalificeerd was. De snelle uitbreiding van het aantal vestigingen elders bewees dat dit streven aansloeg. Uiteindelijk is dit Witte kruis de voorloper van het Groene Kruis en andere Kruisorganisaties geworden.
Reeds in 1874 had hij een plan opgevat om in een gezonde streek van het land een herstellingsoord te stichten. Daaraan gaf hij ook uitvoering, en op 1 Mei 1875 werd het herstellingsoord ā€œTrompenbergā€ te Hilversum geopend. Tot aan zijn dood is hij in het bestuur gebleven. Zijn vrouw Apolonia Herckenrath heeft hij 3 jaar overleefd. Zijn laatste dagen sleet hij in zijn instituut als patiĆ«nt. Hij is 12 Jan. 1890 aldaar (Hliversum) op 79 jarige leeftijd na een lang ziekbed overleden.

Wegens zijn grote verdiensten werd hem de ridderorde van den Ned. Leeuw verleend. Te Hilversum is een straat naar hem vernoemd.



Aantal reacties: 0 (reacties alleen via e-mail worden meegeteld) Aantal malen gelezen: 1877


Als u wilt reageren, dan wel eerst inloggen!

Uw reactie wordt via e-mail verstuurd en op de
website geplaatst.
Uw reactie wordt alleen via e-mail verstuurd