Genealogische artikelen van de NGV

Toon de volledige inhoud van het genealogisch artikel

De Franse Revolutionaire Kalender

Een genealogisch artikel van afdeling Apeldoorn en omstreken
Geplaatst op: 16 jul 2005 23:00 door Dhr. J.W.G. Netelbeek


Auteur: Netelbeek

De Franse Revolutionaire Kalender. Hoe moet die worden geïnterpeteerd? Waarom is die ontstaan?

In de late 18de eeuw kwamen in Frankrijk stemmen op voor een radicale kalenderhervorming, die volledig zou breken met enige kerkelijke band. De eerste aanvallen dateerden van 1785 en 1788. Na de Franse Revolutie in 1789, stelde de Nationale Conventie, in 1793 Charles-Gilbert Romme aan om de hervorming van de kalender op zich te nemen.

De technische details werden toevertrouwd aan de wiskundigen Joseph-Louis Lagrange en Gaspard Monge. De resultaten van hun overleg werden voorgelegd aan de conventie en onmiddellijk aangenomen. De start van de nieuwe tijdrekening zou 22 september 1792 zijn, de dag van de proclamatie van de Republiek, en -toevallig- ook datum van de herfstequinox.

Elk jaar begon met de herfstequinox en het totaal aantal dagen was 365, verdeeld in 12 maanden van elk 30 dagen. De overblijvende 5 dagen werden sans-cullotides genoemd, later hernoemd tot Jours Complémentaires . Deze feestdagen waren: Fête de la Virtu, Fête du Génie, Fête du Travail, Fête de l'Opinion en Fête des Récompenses.
Daarnaast kwam er in schrikkeljaren nog een zesde extra dag: Fête de la Révolution en werd ingelast met dezelfde frequentie als in de Gregoriaanse Kalender

Het eerste schrikkeljaar zou echter het jaar 3 zijn en niet het jaar 4. Een 4-jaarsperiode werd genoemd een Franciade.

Sans-culotte is Frans voor 'zonder broek', hiermee verwijzend naar de ongewone klederdracht van de Franse Revolutionairen. De schrikkeldag werd genoemd 'Sans-cullotide par excellence'.

De maanden zelf werden herdoopt door de Franse dichter, Fabre d'Eglantine (1755-1794):
- Vendémiaire (wijnmaand),
- Brumaire (mistmaand),
- Frimaire (vriesmaand),
- Nivôse (sneeuwmaand),
- Pluviose (regenmaand),
- Ventose (windmaand),
- Germinal (zaaimaand),
- Floréal (bloeimaand),
- Prairial (weidemaand),
- Messidor (oogstmaand),
- Thermidor (warmtemaand) en
- Fructidor (fruitmaand).

De zevendaagse week werd verlaten, en elke maand van 30 dagen werd verdeeld in 3 periodes van 10 dagen elk, decaden genoemd, waarvan de laatste dag een rustdag was. Ze hadden de (niet erg originele) namen:
Primidi, Duodi, Tridi, Quartidi, Quintidi, Sextidi, Septidi, Octidi, Nonidi en Décadi.

Ook werd geproclameerd dat de dag 10 uren van elk 100 minuten zou tellen, maar dit werd nooit in de praktijk uitgevoerd: er waren gewoonweg geen uurwerken of klokken die volgens dit systeem werkten!

In tegenstelling tot wat wel beweerd wordt was niet ieder 4-de jaar een schrikkeljaar maar was hiervoor een speciaal (uiteraard ook weer nieuw) systeem ontwikkeld. (De verwarring komt voort uit het feit dat deze kalender slechts zo korte tijd is gebruikt dat inderdaad in die periode ieder 4-de jaar een schrikkeljaar was.)

Het nieuwe systeem verdeelde de jaren in Franciades van 4 of 5 jaar; het laatste jaar van een Franciade was een schrikkeljaar.

Omdat volgens een decreet van 4 Fructidor II het jaar begon met de (waargenomen) herfstequinox is het strikt gesproken niet mogelijk om schrikkeljaren exact te berekenen, voor de korte periode van gebruik van deze kalender is dat uiteraard wel mogelijk. Er bestonden uitgebreide (vooruit berekende) tabellen voor de jaren I tot en met CII (dat is het eerste tot en met het honderd en tweede jaar van de revolutie, de nummering van jaren ging in de oude Romeinse cijfers!).

Bij bestudering vinden we dat de perioden van 4 en die van 5 jaar met een zekere regelmaat terugkeren.

De Franse Revolutionaire Kalender was evenwel maar een kort leven beschoren, want hoewel die voor intern gebruik misschien wel bevredigend was, doken al heel snel allerlei moeilijkheden op bij de communicatie naar buiten toe omdat de maanden voortdurend hun relatie veranderden t.o.v. de maanden uit de Gregoriaanse Kalender. In september 1805, onder Napoleon, werd de kalender in de praktijk al niet meer gebruikt. Op 1 jan. 1806 werd hij volledig afgeschaft en werd weer overgegaan op de gewone (Gregoriaanse) kalender.

Bronnen:
link target=_blank>Herleidingstabellen der Fransch-republikeinsche Tijdrekening
A. Kessen . Maastricht, 1937.


Aantal malen gelezen: 32767
Uw reactie wordt alleen via e-mail verstuurd
Uw reactie wordt via e-mail verstuurd en op de website geplaatst.
Als u wilt reageren, dan wel eerst inloggen!

Aantal reacties: 1 (reacties alleen via e-mail worden meegeteld)

Reactie van Dhr. J.W.G. Netelbeek

Aangemaakt op 22 aug 2010 22:45

Dit is mijn reactie
Met een update





Einde lijst van reacties