Evenementenkalender van afdeling Twente

 

Za 08 feb 2014 - 'De waarde van de kroniek van Sweder Schele van het Weleveld voor genealogisch onderzoek'.

Een evenement voor Twente en van lokale betekenis.
Plaats: Grotestraat 207 BORNE
Organisator: NGV afdeling Twente
Spreker: Dick Schlüter


Programma:

Kronieken als bron of bruikbare aankleding voor een stamboom
Sweder Schele van het Welevelt uit Borne


Kronieken zijn uitgebreide familiegeschiedenissen die niet alleen voor historici, maar ook voor genealogen interessant zijn. Niet alleen als bron maar ook als aankleding voor een stamboom. In zijn lezing op 8 februari voor de Nederlandse Geneaologische Vereniging, afdeling Twente zal historicus Dick Schlüter ingaan op de kroniek van de Bornse edelman Sweder Schele van het Weleveld, die leefde tijdens de Tachtigjarige Oorlog

Wanneer na het nodige genealogische onderzoek de gegevens uit de Burgerlijke Stand en de DTB-boeken zijn uitgewerkt, dan overweegt menig onderzoeker om de `kale’ stamboom verder aan te kleden met informatie over de tijd dat de verschillende generaties leefden. In zijn lezing zal Dick Schlüter ingaan op de inhoud van de kroniek die Sweder Schele van het Welevelt (1569-1639) over een periode van 40 jaar heeft geschreven. Deze voor Euregio unieke bron bestaat uit twee delen. Het ene deel wordt in het provinciaal archief in Zwolle bewaard als onderdeel van het huisarchief van Huize Almelo. En het andere boek is aanwezig in het Staatsarchief in Osnabrück, onderdeel van het huisarchief van de Schelenburg. Sweder Schele was eigenaar van de intussen verdwenen havezate Weleveld bij Borne. Alleen de grachten zijn nog herkenbaar in het landschap aanwezig. In de kroniek staan talloze dagboek aantekeningen waardoor we te maken hebben met een ooggetuige van de Tachtigjarige Oorlog. Ook andere voor Twente belangrijke gegevens komen in de lezing aan de orde, waaronder familienamen. Samen met dhr. De Bakker schreef Dick Schlüter in 1995 een boek over de inhoud van de kroniek. De transcriptie die dhr. De Bakker begin jaren negentig van de vorige eeuw maakte is thans op internet ter inzage via: link

Verslag

Op 8 februari hield Dich Schlüter op de maandelijkse bijeenkomst van NGV Twente een inleiding over de “Huiskroniek van jonker Sweder Schele van Weleveld en Welbergen”. Hij start zijn verhaal met de opmerking dat hij de waarde wil aangeven van de kronieken in het algemeen en die in van Sweder van Weleveld in het bijzonder als bron voor het stamboomonderzoek.
Hij schets in het kort een aantal belangrijke kronieken en dagboeken van personen die betrekking hebben op o.a. de politieke, bestuurlijke ,leef en woonsituatie in regio Twente tijdens de periode dat de kronieken werden geschreven,.
Een van de oudste kronieken is die van Johannes van Lochem, prior te Albergen , die gaat over de periode 1520-1525 en in het bijzonder over de gevolgen van de Gelderse oorlogen. Andere kronieken naast die van Sweder van Weleveld zijn het dagboek van Richter Bos. Deze beslaat de periode 1736-1792 en geeft een bijzonder inzicht in het bestuurlijke Twente van zijn tijd. ( Dit dagboek is getranscribeerd en op CD bij de NGV Twente te verkrijgen). Ook Aleida Leurink hield tijdens haar huwelijk met de Losserse dominee Keller een dagboek bij , waarin vele wetenswaardigheden staan over hoe het er toeging in een pastoriehuishouding in de 18e eeuw. Bijzonder in haar dagboeken zijn haar aantekeningen over de weersomstandigheden in die tijd. Ook de reisverslagen van van Lennep en Hoogendorp over hun gemaakte reis in 1823 is een interessante bron. Evenals het reisverslag van Harm Boon. De beide laatste boeken zijn vooral interessant i.v.m. hun landschappelijke beschrijving, welke kunnen dienen als aankleding bij een gemaakte stamboom.

Sweder van Weleveld was een landjonker die afkomstig is kwam uit de buurt van Osnabrück. Zij kroniek beschrijft de periode van 1591-1623 en van 1629-1637. Hij heeft de dagboeken niet geschreven vanuit de gedachten dat zij ooit nog een gepubliceerd zouden worden. In de dagboeken staan zijn eigen gedachten over zijn situatie, zijn opvattingen over o.a. zijn standgenoten, de geschiedenis van zijn familie, de zakelijke transacties en alledaagse voorvallen zoals die in zijn tijd plaatsvonden. De dagboeken beslaan een belangrijk stuk van de 80 jarige oorlog en van de zgn. 30 jarige oorlog die in dezelfde periode in Duitsland woedde.

Het geheel van de dagboeken hebben een omvang van 1800 pagina’s die in twee delen zijn ingebonden. Pas in 1980 zijn ze werd het derde deel van ruim 800 pagina’s ontdekt in het archief van Huize Almelo. Door het moeilijk leesbare handschrift heeft het lang geduurd voordat het getranscribeerd was.

Het huis Weleveld is inmiddels verdwenen. Rond 1800 is het afgebroken. Het landgoed Weleveld bestaat nog steeds en is gelegen in de buurt van Zenderen. Het oorspronkelijk huis was een havezathe in vakwerkbouw. Tijdens de schermutselingen tussen de Staatse en Spaanse troepen in deze regio had het huis veel te lijden. Omdat Sweder een aanhanger was van “het nieuwe geloof” was het gevaarlijk om in die tijd op het weleveld te verblijven en had de familie zich teruggetrokken op hun Duitse bezittingen. Na zijn terugkeer besloot hij het huis te herbouwen.

In zijn kroniek borduurt Sweder voort op het werk van zijn oom Caspar. Deze was begonnen met zijn voorgeslacht. Door de kroniek en het beschrijven van de (aanzienlijke) voorgeslachten kon men de nodige aanzien verwerven en op die wijze ee goede maatschappelijk positie verkrijen.

Door zijn dagboeken leren we het leven en opvattingen van Sweder kennen. Onder meer over:
• Vrouwen en het huwelijk
• Geloof en bijgeloof
• De boeren, de burgers, de geestelijkheid en de adel
• Opvoeding en onderwijs.

Zoals gezegd waren zijn kronieken niet bedoeld voor buitenstaanders noch waren zij geschreven voor eigen glorie. De waren meer bedoelt als een leerboek voor zijn nageslacht. Zo beschrijft hij niet alleen de gebeurttenissen, maar geeft er ook zijn eigen comentaar op. Zo heeft hij de protestanse deugden hoog in het vaandel staan. Hij was ook een religieus man die bij zijn eigen huis een kapel liet bouwen. Ook leren we dat de er uit dat de “dociele Twent” niet heeft bestaan.
Maar ook komen we in het dagboek de volksverhalen tegen, waar was men bang voor.

Dhr Kwint van de stichting Weleveld geeft als aanvulling op de lezing informatie over hoe nu verder met de kroniek en Weleveld. (zie www.weleveld.nl)

Voor verdere info zijn de volgende links interessant:

link
link
link
www.weleveld.nl




Alleen de auteur of een gebruiker met usertype afdelingssecretaris of hoger kan een verslag toevoegen/aanpassen


Geplaatst door Dhr. B.J.M. Nijkamp op 14 nov 2013 tijd: 10.11 - Laatste aanpassing door: Dhr. B.J.M. Nijkamp op: 24 jan 2014 tijd: 12.37
Aantal malen gelezen: 2288